Esnaf Vergi Muafiyeti Nedir? Kimler Bu Muafiyetten Yararlanabilir?

 

Esnaf Muafiyeti Kapsamına Giren Kişiler Kimlerdir?

 

Esnaf muafiyetinden yararlanmanın en önemli şartı, herhangi bir işyeri açmadan ticari faaliyet yürütmektir. Gelir Vergisi Kanunu kapsamında aşağıdaki işleri yapan kişiler esnaf muafiyetinden faydalanabilir:

1. Motorlu araç kullanmamak şartıyla gezici olarak veya işyeri açmadan perakende satış yapan kişiler.
2. Bir işyeri olmadan gezici şekilde doğrudan tüketiciye hizmet veren hallaç, kalaycı, lehimci, musluk tamircisi, çilingir, ayakkabı tamircisi, kundura boyacısı, berber, nalbant, fotoğrafçı, odun ve kömür kırıcıları, çamaşır yıkayıcıları ve hamallar gibi küçük zanaat sahipleri.
3. Köylerde gezerek çeşitli el sanatları ile uğraşanlar ya da aynı işleri köyde küçük bir işyeri açarak yapan kişiler.
4. Nehir, göl, deniz veya geçitlerde toplamı 50 rüsum tonilato veya daha az olan motorsuz taşıma araçlarıyla nakliye yapanlar; hayvan ya da tek hayvan arabasıyla taşımacılık yapanlar.
5. Tarımsal faaliyetlerinde kullandıkları hayvan, traktör, araba veya sandallarla sürekli olmamak şartıyla zaman zaman ücret karşılığında taşıma yapan çiftçiler.
6. Evde kullanılan basit aletler dışında motor gücü kullanmadan ve dışarıdan işçi çalıştırmadan evlerinde üretim yaparak havlu, çarşaf, çorap, halı, kilim, dantel, nakış, turistik eşya, sepet, süpürge, paspas, yapay çiçek, boncuk işleri, tığ örgüleri, ip, urgan, tarhana, erişte ve mantı gibi ürünleri işyeri açmadan satanlar.
7. Ticari işletmelere ait atıkları düzenli olarak satın alanlar hariç olmak üzere, kapı kapı dolaşarak hurda toplayan veya satın alıp tekrar değerlendirenlere satan kişiler.
8. Yalnızca kendi ürettikleri ürünleri satmak şartıyla el dokumacılığı, bakır işçiliği, çini ve çömlek yapımı, sedef kakma, ahşap oymacılığı, kaşıkçılık, bastonculuk, semercilik, yazmacılık, yorgancılık, keçecilik, oltu taşı işçiliği, çarıkçılık, yemenicilik ve oyacılık gibi geleneksel el sanatlarıyla uğraşanlar.
9. Yukarıda sayılan faaliyetlere benzer olduğu Maliye Bakanlığı tarafından kabul edilen ticari ve sanatsal işler ile uğraşan kişiler.
10. Bir işyeri açmadan yalnızca gezici olarak milli piyango bileti satanlar ya da herhangi bir iş sözleşmesi olmaksızın şirketlere ait ürünleri kapı kapı dolaşarak tüketicilere ulaştıran kişiler de belirli şartlarla gelir vergisinden muaf sayılır.

 

Esnaf Muafiyetinden Yararlanamayacak Kişiler

 

Bazı durumlarda kişiler bu muafiyetten yararlanamaz.

• Ticari, zirai veya mesleki kazanç nedeniyle gerçek usulde gelir vergisine tabi olanlar.
• Yukarıda belirtilen işleri gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerine bağlı olarak yapan kişiler.

Esnaf muafiyetinden yararlanan bireyler ürettikleri ürünleri kermes veya panayır gibi etkinliklerde satabilirler. Ancak bu etkinliklerin gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri tarafından düzenlenmemesi gerekir.

Dernekler, vakıflar, sendikalar veya meslek odalarının düzenlediği kermeslerde satış yapmak mümkündür. Aynı şekilde kamu kurumlarının geçici olarak belirlediği satış alanlarında satış yapılması da muafiyeti engellemez. Fakat bu alanlarda sürekli satış yapanlar veya ürünlerini düzenli olarak pazarları takip ederek satan kişiler muafiyetten yararlanamaz.

Ayrıca internet üzerinden satış yapmak da genel olarak esnaf muafiyetine engel sayılır. Ancak bir istisna vardır.
30 Ocak 2019 tarihli düzenlemeye göre internetten elde edilen gelir yıllık 12 brüt asgari ücret tutarını aşmazsa, kişi esnaf muafiyetinden yararlanmaya devam edebilir.

 

Esnaf Muafiyet Belgesi Nasıl Alınır?

 

Esnaf muafiyeti şartlarını taşıyan kişiler, ikamet ettikleri yerdeki vergi dairesine dilekçe vererek “Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi” alabilirler.

• Belge almak zorunlu değildir, isteğe bağlıdır.
• Başvuru sırasında herhangi bir ücret ödenmez.
• Belgenin geçerlilik süresi 3 yıldır ve süre sonunda yenilenebilir.

Bu üç yıllık süre içinde muafiyet şartlarını kaybedenler, işi bırakanlar veya kendi isteğiyle muafiyetten çıkmak isteyenler vergi dairesine başvurarak belgelerini iptal ettirmelidir.

Muafiyetten yararlanan kişiler, alış ve satış işlemlerine ilişkin olarak gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinden aldıkları belgeleri saklamak zorundadır. Denetim sırasında (yoklama memuru veya zabıta tarafından) bu belgeleri ibraz edemeyenlerin esnaf muafiyet belgeleri iptal edilir.

 

Esnaf Muafiyetinde Belge Düzeni ve Stopaj Uygulaması

Esnaf muafiyetinden yararlanan kişiler fatura kesemezler. Vergiden muaf esnaftan mal veya hizmet alındığında, satın alan kişi tarafından gider pusulası düzenlenir.

Vergi Usul Kanunu’nun 234. maddesine göre gider pusulası fatura yerine geçmektedir.

Gider pusulasında şu bilgiler yer almalıdır:

• Yapılan işin niteliği
• Malın türü, miktarı ve bedeli
• Hizmet ücreti
• Alıcı ve satıcının adı, soyadı (şirketlerde unvan)
• Adres bilgileri
• Düzenleme tarihi

Bu belge iki nüsha hazırlanır ve bir kopyası malı satan veya hizmeti sunan kişiye verilir.

Gider pusulasında belirtilen tutar üzerinden Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesine göre stopaj hesaplanır ve bu vergi alıcı tarafından devlete beyan edilerek ödenir.

 

Esnaf Muafiyetinde Stopaj Oranları

• Gelir Vergisi Kanunu’nun 9. maddesinin (6) ve (8) numaralı bentlerinde yer alan mallar veya bu malların üretimi için ödenen hizmet bedelleri üzerinden %2
• Hurda mal alımlarında %2
• Diğer mal alımlarında %5
• Diğer hizmet alımlarında %10