Fatura Türleri Nelerdir?

 

Faturalar, ticari işlemlerin yasal zeminde belgelendirilmesini sağlayan temel evraklardır. Düzenlenme amacı, vergilendirme şekli, ödeme durumu ve gönderim yöntemine göre farklı fatura türleri bulunmaktadır.

 

 

1. Satış Faturası

 

Satış faturası, bir işletmenin sunduğu mal veya hizmet karşılığında müşterisine düzenlediği resmi belgedir. Yapılan her satışın kayıt altına alınması ve hukuki geçerlilik kazanması için satış faturası kesilmesi zorunludur.

Satış faturasında; satılan ürün veya hizmetin türü, miktarı, birim fiyatı ve toplam bedeli gibi bilgiler yer alır.

Satış faturasında bulunması gereken zorunlu bilgiler:

• Fatura düzenleme tarihi, seri ve sıra numarası

• Faturayı düzenleyen işletmenin adı/ünvanı, adresi, vergi dairesi ve vergi numarası

• Alıcının adı/ünvanı, adresi, varsa vergi dairesi ve vergi numarası

• Satılan mal veya hizmetin cinsi, miktarı, birim fiyatı ve toplam tutarı

• Teslim tarihi ile varsa sevk irsaliyesi numarası

 

 

2. İrsaliyeli Fatura

 

Hem sevk irsaliyesi hem de satış faturası yerine geçen belgelere irsaliyeli fatura adı verilir. Mal sevkiyatı ile fatura işlemi tek belge üzerinden yapılır.

İrsaliyeli faturada yer alması gereken bilgiler:

• “İrsaliyeli Fatura” ibaresi

• Maliye Bakanlığı onayı veya noter tasdiki

• Faturayı düzenleyen firmanın unvanı, adresi, vergi dairesi ve numarası

• Mal veya hizmetin türü, miktarı, birim fiyatı ve tutarı

• Gönderilen yer ve alıcı bilgileri

• Seri ve müteselsil sıra numarası

• Düzenleme tarihi ve saati

• Düzenleyenin imzası

 

 

3. Proforma Fatura

 

Proforma fatura, satış öncesinde alıcıya sunulan bir teklif belgesidir. Mali bir yükümlülük doğurmaz; ödeme ya da mal teslimi yapılmaz.

Vergi mevzuatında proforma faturaya ilişkin özel bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle firmalar, kendi ihtiyaçlarına göre proforma fatura hazırlayabilir. Ancak resmi fatura kesinlikle bu amaçla kullanılmamalı ve belge üzerinde mutlaka “Proforma Fatura” ifadesi yer almalıdır.

Proforma faturada bulunabilecek bilgiler:

• “Proforma Fatura” ibaresi

• Düzenleme tarihi

• Satıcı ve alıcı bilgileri

• Mal veya hizmetin türü, miktarı, birim fiyatı ve toplam tutarı

• Teslim ve ödeme şekli

• Menşei, ağırlık, ebat ve ambalaj bilgileri

• Sevkiyat türü

• Navlun ve sigorta bedelleri

• Düzenleyenin imzası

 

 

4. İade Faturası

 

Satın alınan bir ürünün satıcıya geri gönderilmesi durumunda düzenlenen faturaya iade faturası denir. İade işlemi, ürünün tamamı veya bir kısmı için yapılabilir.

İade faturası düzenlerken dikkat edilmesi gerekenler:

 

• Fatura üzerinde “iade faturasıdır” ifadesi yer almalıdır

• Satış faturası koçanı kullanılır, iade için ayrı bir koçan yoktur

• İlk satış faturasının tarih ve seri numarası belirtilmelidir

• İade edilen ürünün birim fiyatı, ilk faturadaki tutarı aşamaz

• İade faturası açık veya kapalı olarak düzenlenebilir

 

Vergilendirme Şekline Göre Fatura Türleri

 

 

5. Tevkifatlı Fatura

 

Tevkifatlı fatura, KDV’nin belirli bir kısmının alıcı tarafından kesilerek doğrudan devlete ödenmesi esasına dayanır.

Tevkifat uygulayan başlıca kurumlar:

• Kamu kurumları ve bağlı idareler

• Belediyeler ve il özel idareleri

• Üniversiteler (vakıf üniversiteleri hariç)

• Bankalar ve finans kuruluşları

• Kamu iktisadi teşebbüsleri

• Organize sanayi bölgeleri

• Kamu payı %50’den fazla olan işletmeler

Tevkifat kapsamındaki işlemler:

• Yapım işleri ve mühendislik hizmetleri

• Temizlik ve çevre bakım hizmetleri

• Özel güvenlik hizmetleri

• Bakım, onarım ve tadilat hizmetleri

• Yemek hizmetleri

• Danışmanlık ve denetim hizmetleri

 

 

6. ÖİV’li Fatura

 

Özel İletişim Vergisi (ÖİV), mobil iletişim hizmetleri üzerinden alınan bir vergidir. GSM aboneleri tarafından ödenir, operatörler tarafından tahsil edilir ve faturalarda ayrıca gösterilir.

 

 

7. ÖTV’li Fatura

 

Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), belirli ürünlerin ithalatı veya ilk satışında uygulanan dolaylı bir vergidir. Vergi, ithalatçılar ya da üretici/ilk satıcı tarafından ödenir.

ÖTV’ye tabi ürünlerden bazıları:

• Akaryakıt, LPG, doğal gaz

• Tütün ve alkollü içecekler

• Motorlu taşıtlar

• Beyaz eşyalar

• Elektronik ürünler (TV, cep telefonu, kamera vb.)

• Kozmetik ürünleri ve kıymetli taşlar

 

 

8. Stopajlı Fatura

Stopaj, gelirin kaynağında kesilen gelir vergisidir. Serbest meslek kazançları ve kira gelirleri gibi ödemelerde uygulanır. Serbest meslek makbuzu ve gider pusulası gibi belgelerde stopaj yer alır

 

Ödeme Zamanına Göre Fatura Türleri

 

9. Açık Fatura

 

Vadeli satışlarda düzenlenen ve imza-kaşe işlemi faturanın üst kısmına yapılan faturalardır.

 

 

10. Kapalı Fatura

 

Peşin tahsilat yapılan satışlarda, bedelin ödendiğini göstermek amacıyla faturanın alt kısmı kaşelenip imzalanır.

Not: Vergi mevzuatında açık veya kapalı fatura ayrımına dair özel bir hüküm bulunmamaktadır.

Gönderim Şekline Göre Fatura Türleri

11. Basılı Fatura

Yetkili matbaalarda mevzuata uygun şekilde bastırılan faturalardır.

 

 

12. Dijital Fatura

 

Elektronik ortamda oluşturulan ve saklanan, basılı fatura ile aynı hukuki geçerliliğe sahip belgelerdir.

 

 

13. e-Fatura

 

e-Fatura sistemine kayıtlı mükellefler arasında elektronik ortamda düzenlenen ve gönderilen faturalardır.