Döviz Cinsinden Fatura Düzenlerken Bilinmesi Gerekenler

 

Maliyetleri yabancı para birimi üzerinden oluşan işletmeler, döviz kurlarında yaşanabilecek artışlardan etkilenmemek adına satış bedellerini de dövize bağlı olarak belirlemeyi tercih edebilir. Bu yöntem, firmaların kur dalgalanmalarından kaynaklanabilecek risklerini azaltmayı amaçlayan ve finansal literatürde “hedging” olarak adlandırılan bir uygulamadır.

Peki, dövizli fatura neden düzenlenir? Detayları yazımızın devamında ele aldık.

 

 

Döviz Üzerinden Fatura Kesmenin Gerekçeleri

 

Her zaman kur riskinden korunma amacı güdülmeyebilir. Bazı sektörlerde ürün veya hizmetlerin piyasa fiyatları doğrudan döviz cinsinden belirlenmiştir. Bu durumda firmalar, piyasa koşullarına uyum sağlamak ve rekabetin dışında kalmamak için dövizli fatura düzenleyebilir.

Bunun yanı sıra, taraflar arasında yapılan sözleşmelerde faturanın hangi kurdan, hangi tutarda ve hangi tarihte kesileceği açıkça belirlenmiş olabilir. Aynı sözleşmede ödemenin zamanı ve eğer tahsilat Türk lirası üzerinden yapılacaksa hangi kurun esas alınacağı da net olarak ifade edilebilir. Bu tür sözleşmesel şartlar nedeniyle firmalar dövizli fatura düzenlemek zorunda kalabilir.

 

 

Fatura Açıklamaları ve Tutarlar Hangi Dilde ve Para Biriminde Olmalı?

 

Vergi Usul Kanunu’nun 215. maddesine göre defter ve kayıtların Türkçe tutulması ve tutarların Türk lirası üzerinden gösterilmesi zorunludur. Ancak aynı mevzuat, dövizli fatura düzenlenmesine de izin vermektedir

.

Bu kapsamda faturada yer alan ürün veya hizmet açıklamaları yabancı dilde yazılabilir. Bedeller döviz cinsinden belirtilebilir. Ancak bu durumda faturada mutlaka Türk lirası karşılığına yer verilmesi gerekir. En azından Katma Değer Vergisi’nin TL tutarı açıkça gösterilmelidir.

 

TL karşılıkları faturanın uygun bir bölümünde belirtilebilir. Genellikle satır altında parantez içinde ya da fatura toplamında gösterilir. Ürün bazında TL karşılığı yazılması zorunlu değildir; toplam tutarın belirtilmesi yeterlidir. Ayrıca kullanılan döviz kuru da açıkça ifade edilmelidir.

 

 

Döviz Kuru Yazmak Zorunlu mu? Hangi Kur Kullanılmalı

 

Dövizli faturada kullanılan kurun belirtilmesi gerekir. Böylece fatura bedelinin ve KDV tutarının Türk lirası karşılığı net şekilde görülebilir. Muhasebe kayıtlarında hem döviz tutarı hem de TL karşılığı birlikte izlenir.

 

Uygulamada çoğunlukla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından açıklanan döviz alış kuru esas alınır. Bununla birlikte, alıcı ve satıcının kendi aralarında belirlediği ve sözleşmede açıkça yer verilen özel bir kur da kullanılabilir. Ancak bu kurun piyasa değerlerinden çok uzak olmamasına dikkat edilmelidir. Aksi hâlde olası bir vergi incelemesinde kullanılan kurun gerekçesi sorgulanabilir.

 

 

Dövizli Fatura TL Olarak Tahsil Edilebilir mi?

 

Döviz cinsinden düzenlenen bir fatura, döviz olarak tahsil edilebileceği gibi ilgili tutarın Türk lirası karşılığı üzerinden de ödenebilir. Her iki yöntem de mevzuat açısından mümkündür.

 

 

Kur Farkı Nedir ve Neden Önemlidir?

 

Fatura dövizli olarak kesilip tahsilat da döviz üzerinden yapıldığında ticari işlem tamamlanmış olur. Ancak muhasebesel açıdan süreç henüz sona ermez. Çünkü muhasebe kayıtları Türk lirası bazında tutulur.

 

Fatura tarihindeki döviz kuru ile tahsilat tarihindeki döviz kuru genellikle farklıdır. Bu iki tarih arasındaki kur değişimi nedeniyle TL karşılıklarında fark oluşur. Döviz bakiyesi kapanmış olsa bile TL bazında kalan bu fark “kur farkı” olarak adlandırılır.

 

Mevzuata göre bu farkın da kapatılması gerekir. Bunun için karşı tarafa, oluşan fark tutarı kadar kur farkı faturası düzenlenir. Bu fatura yalnızca muhasebesel bir düzeltme niteliğindedir ve karşılığında herhangi bir ödeme yapılmaz.

 

Kur farkı faturası kesilmeden TL bakiyesinin kapatılması hatalı bir uygulamadır. Olası vergi denetimlerinde sorun yaşamamak adına, kur farklarının mutlaka fatura ile kapatıldığından emin olunmalıdır.

 

 

Örnek Uygulama

 

1 Ocak tarihinde 100 USD tutarında bir satış yapıldığını varsayalım (KDV dikkate alınmamıştır).

 

• Fatura tarihindeki kur: 2,02 TL/USD

• Muhasebe kaydı: 100 USD ve 202 TL

Vade tarihi 14 Şubat olsun ve müşteri bu tarihte 100 USD ödeme yapsın.

• Tahsilat tarihindeki kur: 2,13 TL/USD

• Tahsilat kaydı: 100 USD ve 213 TL

Bu durumda döviz hesabı kapanır; ancak TL bazında 11 TL fark oluşur. Bu farkın kapatılabilmesi için müşteriye 11 TL tutarında kur farkı faturası düzenlenir. Bu fatura karşılığında herhangi bir ödeme yapılmaz; yalnızca muhasebe kayıtlarının dengelenmesi amaçlanır.