Dövizli e-Fatura ve e-Arşiv Fatura Nasıl Düzenlenir?
Dövizli e-Fatura ve e-Arşiv Fatura Nasıl Düzenlenir?
Dövizli fatura, satılan ürün veya sunulan hizmetin bedelinin USD, EUR ya da GBP gibi yabancı para birimleriyle ifade edildiği belgedir. 2026 yılında döviz cinsinden e-Fatura veya e-Arşiv düzenlerken para biriminin ve döviz kurunun doğru seçilmesi, KDV hesaplamalarının yapılması ve gerekli durumlarda Türk lirası karşılığının belirtilmesi önem taşır. Bu yazıda, dövizli fatura oluşturma sürecini ve işlem sırasında göz önünde bulundurulması gereken ayrıntıları ele alıyoruz.
- Dövizli fatura, başlı başına farklı bir belge türü değildir. Alıcının mükellefiyet durumuna bağlı olarak e-Fatura veya e-Arşiv şeklinde hazırlanır.
- Türkiye'deki müşterilere kesilen dövizli faturalarda tutarın Türk lirası karşılığının da gösterilmesi gerekir.
- Faturada para biriminin yanı sıra esas alınan döviz kurunun belirtilmesi, muhasebe ve denetim işlemlerini kolaylaştırır.
- Yurt dışındaki bir müşteriye fatura kesilmesi, işlemin doğrudan KDV istisnası kapsamına girdiği anlamına gelmez.
- Faturanın düzenlendiği tarihle ödemenin yapıldığı tarih arasında kur farkı meydana gelirse ayrıca fatura kesilmesi gerekebilir.
- Döviz kuru ve vergi uygulamaları işlemin özelliklerine göre farklılık gösterebilir. Bu nedenle fatura hazırlamadan önce mali müşavirinizden bilgi almanız
- önemlidir.
Yabancı para birimiyle satış yapan veya uluslararası müşterilerle ticari ilişkilerini sürdüren işletmeler, mal ve hizmet bedellerini döviz üzerinden belirleyebilir. Bununla birlikte faturanın yabancı para birimiyle düzenlenmesi, döviz kuru, KDV ve muhasebe kayıtlarına ilişkin sorumlulukları ortadan kaldırmaz.
Özetle, dövizli e-Fatura veya e-Arşiv oluştururken öncelikle para birimini belirlemeli, geçerli döviz kurunu kullanmalı, vergi hesaplamalarını gözden geçirmeli ve yurt içindeki alıcılara düzenlenen belgelerde Türk lirası karşılığını göstermelisiniz.
Dövizli Fatura Ne Anlama Gelir?
Dövizli fatura, mal veya hizmet karşılığında ödenecek bedelin Türk lirası yerine yabancı bir para birimiyle ifade edildiği faturadır. Bu tür belgelerde tutarlar Amerikan doları, euro veya İngiliz sterlini gibi farklı para birimleri üzerinden düzenlenebilir.
Dövizli fatura, mevzuatta ayrı bir fatura türü olarak tanımlanmaz. Belgenin hangi formatta düzenleneceği, alıcının e-Fatura sistemindeki durumuna göre belirlenir:
- Alıcı e-Fatura mükellefiyse e-Fatura düzenlenir.
- Alıcı e-Fatura mükellefi değilse e-Arşiv Fatura hazırlanır.
Dolayısıyla fatura türünün belirlenmesinde kullanılan döviz değil, alıcının e-Fatura sistemine kayıtlı olup olmadığı esas alınır. Belge türleri arasındaki ayrıntıları öğrenmek için e-Fatura ile e-Arşiv arasındaki farkları inceleyebilirsiniz.
Döviz Cinsinden Fatura Düzenlemek Mümkün mü?
Evet, Türkiye'de ticari faturaların yabancı para birimleri üzerinden düzenlenmesi mümkündür. Vergi Usul Kanunu'nun 215. maddesi, gerekli koşulların sağlanması hâlinde belgelerin yabancı para birimiyle düzenlenmesine izin verir. Yurt içindeki işlemlerde Türk lirası karşılığının gösterilmesi gerekirken yurt dışındaki müşteriler adına düzenlenen belgelerde bu zorunluluk bulunmaz.
Ancak faturanın döviz üzerinden kesilebilmesi, ödemenin de aynı para birimiyle yapılmasının zorunlu olduğu anlamına gelmez. Ödeme para birimi ve uygulanacak kur, taraflar arasında yapılan sözleşmede veya sipariş şartlarında açıkça kararlaştırılabilir.
e-Fatura ve e-Arşiv Üzerinden Dövizli Fatura Nasıl Oluşturulur?
Dövizli e-Fatura ve e-Arşiv düzenlerken izlenmesi gereken temel aşamalar aşağıdaki gibidir.
1. Alıcının e-Fatura Sistemine Kayıtlı Olup Olmadığını Öğrenin
İlk olarak faturanın gönderileceği kişinin veya işletmenin e-Fatura mükellefi olup olmadığını kontrol edin. Sisteme kayıtlı alıcılar için e-Fatura, kayıtlı olmayan alıcılar içinse e-Arşiv Fatura oluşturulmalıdır. Yanlış belge türünün tercih edilmesi, faturanın yeniden düzenlenmesini veya iptal işlemlerini gerektirebilir.
2. Faturada Kullanılacak Para Birimini Belirleyin
Fatura oluşturma ekranında satışın veya hizmetin gerçekleştirildiği para birimini seçin. Kullanacağınız para biriminin USD, EUR ya da GBP gibi uluslararası kodlarla doğru tanımlandığını kontrol edin.
3. Faturada Geçerli Olacak Döviz Kurunu Seçin
Uygulanacak döviz kuru, sözleşme hükümlerine, işlemin özelliklerine ve vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği tarihe göre belirlenir. Taraflar arasında önceden belirlenmiş bir kur bulunuyorsa sözleşmedeki koşullar dikkate alınabilir. Vergi hesaplamalarında kullanılacak kurun ise ilgili mevzuata uygun olması gerekir. İşleminize uygulanacak yöntemi mali müşavirinizle birlikte netleştirebilirsiniz.
4. Mal ve Hizmet Detaylarını Faturaya Ekleyin
Satışa konu olan ürünlerin veya hizmetlerin miktarlarını, birim fiyatlarını ve ilgili diğer bilgilerini faturaya girin. KDV oranını ve varsa indirimleri de belirlediğiniz döviz cinsine uygun şekilde tanımlayın.
5. KDV Tutarını ve TL Karşılığını Hesaplayın
Türkiye'deki müşterilere düzenlenen dövizli faturalarda yabancı para birimiyle belirtilen tutarın Türk lirası karşılığının da gösterilmesi gerekir. KDV matrahı ve vergi tutarının ilgili kur üzerinden hesaplanarak muhasebe kayıtlarına doğru aktarılması önemlidir.
6. Döviz Kuru Bilgisini Faturaya Ekleyin
Belgede kullanılan para birimi ve toplam tutarlarla birlikte geçerli döviz kurunu da belirtin. Kur bilgisinin açıkça yer alması, faturanın incelenmesini, doğrulanmasını ve muhasebeleştirilmesini kolaylaştırır.
7. Faturayı Kontrol Ederek Gönderin
Faturayı tamamlamadan önce alıcı bilgilerini, düzenlenme tarihini, para birimini, döviz kurunu, KDV oranını, Türk lirası karşılığını ve ödeme şartlarını gözden geçirin. Tüm bilgilerin doğruluğunu teyit ettikten sonra belgeyi ilgili sisteme uygun olarak gönderin.
Dövizli e-Fatura ve e-Arşiv Fatura Arasındaki Farklar Nelerdir?
Dövizli e-Fatura ve dövizli e-Arşiv Fatura, yabancı para birimiyle düzenlenebilen iki elektronik belgedir. Bu belgeler arasındaki temel ayrım, alıcının mükellefiyet durumundan ve faturanın gönderim biçiminden kaynaklanır.
| Karşılaştırma ölçütü | Dövizli e-Fatura | Dövizli e-Arşiv Fatura |
|---|---|---|
| Alıcı | e-Fatura sistemine kayıtlı mükellefler | e-Fatura sistemine kayıtlı olmayan kişi veya işletmeler |
| Gönderim yöntemi | e-Fatura sistemi aracılığıyla iletilir. | Elektronik ortamda alıcıya gönderilir. |
| Para birimi | Yabancı para birimleri kullanılabilir. | Yabancı para birimleri kullanılabilir. |
| Döviz kuru ve TL karşılığı | İşlemin özelliklerine göre belirtilir. | İşlemin özelliklerine göre belirtilir. |
| Vergi hesaplaması | İlgili kur ve vergi hükümlerine göre yapılır. | İlgili kur ve vergi hükümlerine göre yapılır. |
Dövizli Fatura Düzenlerken Hangi Döviz Kuru Esas Alınır?
Fatura hazırlanırken kullanılacak döviz kuru, gerçekleştirilen işlemin koşullarına bağlıdır. Tarafların sözleşmede belirli bir kur üzerinde anlaşmış olması durumunda sözleşme hükümleri dikkate alınır. Vergi hesaplamalarında ise vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği tarihte geçerli olan kurun esas alınması gerekir.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından ilan edilen döviz alış kurları uygulamada sıklıkla referans alınır. Bununla birlikte avans ödemeleri, ithalat ve ihracat işlemleri, hizmet ihracı veya özel sözleşme hükümleri gibi durumlarda farklı uygulamalar söz konusu olabilir. Bu nedenle fatura düzenlemeden önce işlem için geçerli kurun doğrulanması önemlidir.
Dövizli faturada aşağıdaki bilgilerin açık ve anlaşılır biçimde yer alması, işlemlerin takibini kolaylaştırır:
- Kullanılan yabancı para birimi
- Döviz cinsinden birim fiyat ve toplam tutar
- Hesaplamada esas alınan döviz kuru
- Fatura tutarının Türk lirası karşılığı
- Uygulanan KDV oranı ve hesaplanan vergi tutarı
- Ödeme para birimi ve vade koşulları
Dövizli Faturalarda KDV Hesaplaması Nasıl Yapılır?
Döviz üzerinden düzenlenen faturalar, işlemin KDV'ye tabi olması durumunda ilgili vergi hükümlerine göre hesaplanır. Yabancı para cinsinden belirlenen KDV matrahı, geçerli kur üzerinden Türk lirasına çevrilerek vergi tutarı hesaplanır.
Örneğin, KDV hariç hizmet bedelinin 1.000 USD, faturada esas alınan kurun 40 TL ve KDV oranının %20 olduğunu varsayalım. Bu durumda hesaplama aşağıdaki şekilde yapılır:
| Hesaplama kalemi | Tutar |
|---|---|
| Hizmet bedeli | 1.000 USD |
| Kullanılan döviz kuru | 40 TL |
| Türk lirası cinsinden matrah | 40.000 TL |
| %20 oranında KDV | 8.000 TL |
| KDV dâhil toplam tutar | 48.000 TL |
Bu örnekte 1.000 USD tutarındaki hizmet bedelinin Türk lirası karşılığı 40.000 TL'dir. Uygulanan %20 KDV oranıyla birlikte toplam tutar 48.000 TL olarak hesaplanır.
Yurt Dışındaki Müşterilere Kesilen Dövizli Faturalarda KDV Uygulanır mı?
Yurt dışındaki bir müşteriye dövizli fatura düzenlenmesi, işlemin kendiliğinden KDV istisnasına tabi olmasını sağlamaz. KDV hesaplanıp hesaplanmayacağı, işlemin mal ihracatı veya hizmet ihracatı kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğine göre belirlenir.
Yurt dışındaki müşteriye sunulan mal veya hizmetten Türkiye'de yararlanılıyorsa işlemin KDV'ye tabi olması söz konusu olabilir. Bu nedenle yalnızca müşterinin yurt dışında bulunmasına dayanarak KDV'siz fatura düzenlenmemelidir.
Özellikle hizmet ihracatında hizmetin yurt dışındaki müşteri için sunulması ve hizmetten yurt dışında yararlanılması gibi koşullar dikkate alınır. İlgili şartların karşılanmadığı durumlarda, müşteri yurt dışında olsa dahi KDV hesaplanması gerekebilir.
Bu nedenle faturayı KDV'siz düzenlemeden önce işlemin ihracat istisnası şartlarını karşılayıp karşılamadığını mali müşavirinizle değerlendirmeniz gerekir.
Dövizli İşlemlerde Kur Farkı Faturası Hangi Durumlarda Düzenlenir?
Döviz üzerinden hazırlanan bir faturanın düzenlenme tarihi ile tahsilat veya ödeme tarihi arasında döviz kurunda değişiklik yaşanabilir. Bu değişiklik, işlemin niteliğine ve ödeme koşullarına bağlı olarak Türk lirası cinsinden bir kur farkı ortaya çıkarabilir.
Vadeli satışlarda ödeme sırasında oluşan kur farkı satıcı lehineyse satıcının, alıcı lehineyse alıcının kur farkı faturası düzenlemesi gerekebilir. Kur farkına uygulanacak KDV oranı belirlenirken asıl işlemin tabi olduğu vergi oranı dikkate alınır.
Kur farkı faturasının hazırlanması sırasında aşağıdaki bilgilerin belirtilmesi, hesaplamaların ve kayıtların daha kolay takip edilmesini sağlar:
- Kur farkının ilişkili olduğu faturanın tarihi ve numarası
- İlk faturada esas alınan döviz kuru
- Ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru
- Hesaplanan kur farkının tutarı
- Kur farkına uygulanan KDV oranı
