Tüzel Kişi ve Gerçek Kişi Arasındaki Farklar
Tüzel Kişi ve Gerçek Kişi Arasındaki Farklar
Hukuk alanında sıkça karşılaşılan kavramlardan biri olan tüzel kişi, genellikle “tüzel ne demek?” veya “tüzel kişi nedir?” sorularıyla gündeme gelir. Bu kavramı doğru anlayabilmek için öncelikle gerçek kişi ile arasındaki farkı netleştirmek gerekir.
Tüzel Kişi Nedir?
Tüzel kişi, belirli bir amacı gerçekleştirmek üzere kanunlar çerçevesinde kurulan ve kendine ait bağımsız bir hukuki kişiliği bulunan yapılardır. Dernekler, vakıflar, şirketler ve benzeri organizasyonlar tüzel kişi olarak kabul edilir. Bu yapılar, gerçek kişilerden ayrı bir hukuki varlığa sahiptir.
Gerçek kişi ile tüzel kişi arasındaki temel fark; tüzel kişilerin birey olmaması, belirli bir organizasyonu temsil etmesi ve hukuken ayrı bir kimliğe sahip olmasıdır. Ancak her tüzel kişinin arkasında, onu kuran veya yöneten gerçek kişiler bulunur.
Gerçek Kişi Nedir?
Gerçek kişi kavramı, doğrudan insanları ifade eder. Bir birey doğumla birlikte gerçek kişi sıfatını kazanır ve hukuk düzeni içinde hak ve yükümlülüklere sahip olur.
Gerçek kişiler;
- Sözleşme yapabilir,
- Mülk edinebilir,
- Borç altına girebilir,
- Kendi adlarına dava açabilir veya davalı olabilir.
Gerçek kişilerin sorumluluğu şahsidir ve yaptıkları işlemlerden bizzat kendileri sorumludur.
Tüzel Kişi Kimdir?
Tüzel kişi, bireylerden bağımsız olarak varlık gösteren hukuki bir organizasyondur. Şirketler, dernekler, vakıflar ve kooperatifler bu kapsama girer.
Tüzel kişiler;
- Kendi adlarına hak ve borç edinebilir,
- Dava açabilir veya davalı olabilir,
- Ancak işlemlerini yalnızca yetkili temsilciler aracılığıyla yapabilir.
Tüzel ve Gerçek Kişi Arasındaki Temel Farklar
Hukuki Statü:
Gerçek kişi bireyi temsil ederken, tüzel kişi bir organizasyonu temsil eder. Tüzel kişiler, kanunlarla tanınmış bağımsız hukuki varlıklardır.
Temsil:
Gerçek kişiler kendilerini temsil eder. Tüzel kişiler ise yöneticiler veya yetkili kişiler aracılığıyla işlem yapar.
Sorumluluk:
Gerçek kişiler borç ve yükümlülüklerinden şahsen sorumludur. Tüzel kişilerde ise sorumluluk, kural olarak kuruluşun kendisine aittir.
Kuruluş:
Gerçek kişi doğumla birlikte hukuki varlık kazanır. Tüzel kişi ise belirli bir amaç doğrultusunda ve yasal prosedürlerle kurulur.
Yasal İşlemler:
Gerçek kişi işlemleri bizzat yaparken, tüzel kişiler temsilcileri aracılığıyla hukuki işlem gerçekleştirir.
Kamu Tüzel Kişiliği Nedir?
Kamu tüzel kişiliği, kamu hizmeti sunmak amacıyla kurulan ve devlet yapısı içinde yer alan tüzel kişiliklerdir. Bu kurumlar kanunla kurulur ve kamu yararına faaliyet gösterir.
Kamu Tüzel Kişiliği Türleri
- Kamu Kurumları: Belediyeler, üniversiteler, devlet hastaneleri
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT): Devlete ait ticari işletmeler
- Kamu Yararına Çalışan Kuruluşlar: Bazı vakıf ve dernekler
Kamu Tüzel Kişiliği Nasıl Kurulur?
Kamu tüzel kişiliği, ancak kanunla veya kanunun verdiği yetkiyle kurulur. Kuruluş süreci ve yetkileri tamamen mevzuatla belirlenir.
Özel Hukuk Tüzel Kişileri
Özel hukuk tüzel kişileri, kamu yararı zorunluluğu olmaksızın ticari veya toplumsal amaçlarla kurulan yapılardır. Devletle doğrudan bir idari bağları yoktur.
Özel Hukuk Tüzel Kişilerine Örnekler
- Şirketler
- Dernekler
- Vakıflar
- Kooperatifler
Bu yapılar kendi adlarına borçlanabilir, dava açabilir ve ticari faaliyet yürütebilir.
Şirketler Tüzel Kişi midir?
Evet, ticaret şirketlerinin tamamı tüzel kişidir. Anonim şirket, limited şirket gibi sermaye şirketleri bağımsız tüzel kişiliğe sahiptir.
Şahıs ve Limited Şirketler
- Şahıs işletmeleri, hukuken tüzel kişilik taşımaz; gerçek kişi üzerinden faaliyet gösterir.
- Limited şirketler ve anonim şirketler ise tüzel kişidir ve ortaklarından bağımsız olarak hukuki varlık gösterir.
